Amigos da Terra manifesta o seu pesar polo desmantelamento dos Servizos Forestais Públicos, o que conleva unha maior desprotección e un moito maior risco para os ecosistemas forestais de Galicia e para os propios traballadores e traballadoras forestais.

Dende Amigos da Terra presentábamos nos pasados meses de xuño e tamen no 1 de agosto, ante o Consello Forestal, unha serie de de demandas que afectan o normal funcionamento do Servizo de Prevención e Defensa Contra Incendios Forestais e o cumprimento do PLADIGA 2018 aprobado polo Consello da Xunta de Galicia.

Desde a súa aprobación o PLADIGA 2018 segue sen ter en consideración as situacións meteorolóxicas que se producen ao longo do ano, séguese coa teima e coa tradiciónal definición da “época de máximo risco” ampliada este ano ata o 31 de outubro. Os incendios forestais non teñen data fixa no calendario, o incremento do número de incendios forestais, a situación pola que están a pasar os nosos ecosistemas forestais e o propio cambio climático obrigan a que o operativo de prevención e extinción de incendios forestais se poida expandir ou contraer en función das necesidades reais que se produzan en cada momento.

Falla de vixilancia as 24 horas do dia en dias de perigo alto ou extremo con moitas zonas de “sombra” (os incendios son comunicados polos cidadáns ou os medios dos servizos forestais nos seus desprazamentos cotiás…) hai incendios que cando se sabe deles xa teñen unhas dimensións considerables cun maior risco de propagación, maior risco para as persoas e os bens, incremento dos custes de extinción…Non se poden ter pechadas casetas/torretas de vixilancia dos ecosistemas forestais sendo sustituidas en moitas zonas exclusivamente por cámaras. A vixiancia ao traveso dos postos fixos segue sendo o mellor e máis eficaz método de vixiancia e prevención de incendios. Os vixiantes son habitualmente da zona e coñecen os lugares e teñen unha gran experiencia na detección inmediata e a interpretación da vexetación que está ardendo inicialmente.

Non se están cubrindo tódalas baixas do persoal de prevención e extinción propias (brigadas da Xunta de Galicia tanto fixos como fixos-discontinuos), nin nas brigadas da empresa pública SEAGA, moitas brigadas que día tras día só entran con dous ou tres compoñentes, a media debe de ser de cinco brigadistas como mínimo por brigada para garantir a operatividade e a protección tanto dos compoñentes das brigadas de extinción-prevención como para a protección da colectividade e os ecosistemas. Na precampaña do 2018 en días de “risco extremo” entraron brigadas con só un compoñente.

O convenio coa FEGAMP é un xiro de 180 graos na política de prevención e extinción de incendios forestais da Xunta de Galicia, é un paso atrás na imprescindible profesionalización duns traballos de alto risco, non se garante unhas condicións salariais axeitadas, non se garante o equipamento material e técnico axeitado, non se garante a formación imprescindible para a extinción de incendios e a realización das labouras de prevención dos traballadores e traballadoras contratadas polos concellos, a selección do persoal tampouco se realiza baixo criterios e principios de publicidade, mérito e capacidade…Todo isto, demostrado nos últimos anos, conleva unha maior descordinación, menor eficacia, maior desprofesionalización duns traballos onde o perigo e o risco é unha constante incrementandose os danos aos ecosistemas forestais ao incrementarse a propagación dos incendios forestais que se producen.

Vehículos autobombas, imprescindibles para a extinción de incendios, non se cubren as 24 horas do día, débense cubrir tódalas baixas ou xubilacións de autobombistas.

Na precampaña houbo Distritos onde só estiverón operativas 2-3 autobombas cando contan con 8 vehículos de extinción (5 autobombas inoperativas en situacións risco extremo de incendios).

Baixas de axentes forestais sen cubrir (Distritos Forestais onde tiña que haber entre 20-23 axentes medioambientais/axentes forestais só están operativos para traballos de prevención-extinción de incendios 14-15 axentes) isto afecta directamente a eficacia do operativo de prevención-extinción de incendios, maior carga de traballo, suspensión de vacacións, incumprimento da lexislación existente en canto a compatibilización da vida laboral e familiar, maior perigo para os ecosistemas forestais de Galicia por unha menor protección, maior tempo de reacción diante dos incendios e menor eficacia por non poder realizar as labouras propias destes profesionais por falla de persoal. Hai Distritos Forestais que contando cunha superficie de máis de 112.000 hectáreas en parte das quendas só se conta con un axente (máis de 50.000 hectáreas por funcionario).

Infrautilización de medios e recursos con que conta o conxunto da provincia de Ourense (medios de concellos, mancomunidades, deputacións, consellerías…), medios gardados nos garaxes ao non estar integrados no operativo de prevención e extinción de incendios forestais, demostración da falla dun “Plano de Emerxencias de Incendios Forestais Integral” plano que debe contar cun “mapa de Medios e Recursos” dispoñibles para axudar na loita contra os incendios forestais cando se precisa e cando se producen. A falla deste mapa de medios e recursos fai que se produzan desprazamentos de medios dos Servizos Forestais a máis de 100 quilómetros dentro da provincia mentres a carón de onde se produce o incendio forestal (5-15 minutos) hai autobombas ou maquinaria parada, infrautilizada. É preciso optimizar os medios e recursos públicos dispoñibles con elo melloraremos a operatividade, melloraremos o tempo de reacción, melloraremos a extinción dos incendios e minimizaremos os efectos dos mesmos cando se produzan.

Incumprimento e falla de coñecemento, do persoal asignado ao PLADIGA, do “Plan de Prevención de Riscos Laborais” e dos “Plans de Acción” a levar adiante nos servizos forestais públicos da Xunta de Galicia. Ao Servizo de Prevención e Defensa Contra Incendios Forestais e aos Distritos Forestais tense solicitado de palabra e por escrito o cumprimento da normativa de aplicación. Despois de 23 anos da aprobación da Lei 31/1995 de Prevención de Riscos Laborais, actualizada polo Real Decreto lexislativo 5/2000 e reformada pola Lei 53/2003 entregouse a algún persoal (mes de xuño de 2017) dous documentos (avaliación de riscos laborais e plan de acción) documentos elaborados no ano 2013 e 2014. Non se impartiu a imprescindible formación a todo o persoal que participa no PLADIGA, nin xiquera se informou ao persoal de maneira axeitada. É bo lembrar que a prevención e a extinción de incendios forestais é un dos sectores con maior siniestralidade laboral e con máis mortes por accidentes laborais. É urxente por en marcha cursos de formación e aplicación efectiva do plan de acción elaborado polo servizo de prevención.

Na maioría dos Distritos Forestais non hai reunións para alomenos subsanar os erros que se producen, buscar a forma de mellorar a operatividade e funcionamento do Distrito, coordinar os propios medios con que conta a Consellería, coordinarse axeitadamente con outros medios que integran o operativo PLADIGA…non se respectan a distintas estruturas operativas do Distrito nin as funcións de cada un dos seus integrantes. Na ampla maioría dos casos funcionase por inercia e sen un obxectivo claro. Distritos onde non hai ningunha reunión ao longo de todo o ano. Sen unificar criterios na xestión do persoal propio, organización do traballo, horarios, vacacións, reunións de coordinación, estrutura e funcionamento dos distritos forestais. 5 distritos forestais na provincia, 5 territorios que funcionan cada un a súa maneira.

Os traballos de prevención de incendios (áreas cortalumes, devasas, faixas auxiliares de pistas e camiños, desbouzados, faixasde xestión de biomasa…), non se realizan ao seu debido tempo. Estando na “Época de Máximo Risco”, os traballos de prevención en moitos casos están sen realizar ou realízanse fóra da época axeitada non cumprindo co obxectivo que debe ter unha política de prevención de incendios forestais (este feito lamentablemente ocurriu no ano 2017). Lembrar, costume perdida nos últimos anos, que estes traballos preventivos e de xestión de biomasa deben de realizarse antes do mes de xullo de cada ano.

No PLADIGA faise referencia a accións dirixidas a poboación, entre outras “accións sociolóxicas e de educación ambiental”, a realidade é que as chamadas “Aulas Forestais” no caso de Ourense está pechada. Non houbo, non hai campañas de educación e sensibilizacióndirixidas ao conxunto da poboación escolar e tampouco a cidadanía, outro dos teóricos obxectivos que non se cumpren por que non hai vontade de levar adiante estas actuacións imprescindibles se queremos cambiar determinadas pautas de comportamento e se queremos que se valoren os ecosistemas forestais. Os propios datos facilitados no PLADIGA 2018 non se corresponden coa realidade das actuacións levadas a cabo.

Convenio de colaboración coas forzas armadas para a prevención de incendios forestais, dende Amigos da Terra consideramos, que non cumpre cós seus obxectivos, outro gasto cargado aos contribuíntes de Galicia inxustificado e de demostrada ineficacia. Cos perto de 600.000 euros (non se facilitaron os datos da aportación que fai a Xunta de Galicia no ano 2017), poderíanse cofinanciar programas agroambientais para evitar o uso tradicional do lume como ferramenta, programas de educación/sensibilización medioambiental, ou xestionar a biomasa nas faixas de prevención ao longo de 2.400 quilómetros de camiños forestais e estradas. Ourense soporta o 50% aproximadamente dos incendios de Galicia e no ano 2016 nesta provincia queimouse máis do 50% da superficie de Galicia. Preguntámonos ao igual co resto da poboación de Galicia canto custou o desplegue da UME nos incendios acontecidos no 2017, catro millóns e medio de Euros, cinco millóns de Euros? e imprescindible informar e ser trasparente no gasto do diñeiro público.

Falla de divulgación do PLADIGA 2018 entre os propios integrantes que teñen que cumprir este protocolo de actuación, o PLADIGA presentado tódolos anos no Consello Forestal de Galicia e aprobado polo Consello da Xunta de Galicia, non deixa de ser un plano mediático (cara a galería) posto que unha boa parte do operativo de prevención e extinción de incendios forestais non o coñece, non se coñecen as funcións, responsabilidades que cada un dos colectivos ten, obxectivos, prioridades…non resulta doado cumprir un plan cando non se da a coñecer ao conxunto das persoas e colectivos que participan no mesmo.

O informe elaborado polo Consello de Contas no 2016 debería facernos reflexionar a todos e todas (O Plan Forestal de Galicia elaborado no 1992 e que sinalaba o roteiro da política forestal ata o ano 2030 previa que se adicara un 13 % do diñeiro a prevención e extinción de incendios e o 87% ao fomento e desenvolvemento forestal), a realidade é que se adica máis dun 70% a extinción de incendios forestais e un escaso 30% a prevención ou políticas de desenvolvemento dos ecosistemas forestais (estamos moi lonxe do que ten que ser unha política forestal equilibrada e que busque a sustentabilidade do patrimonio forestal de Galicia).

No ano 2018 lamentablemente a Xunta de Galicia volve a apostar todo a unha carta, extinción-extinción-extinción...un ano mais a eficacia do operativo PLADIGA e a desfeita económica, ecolóxica e social que supoñen os incendios forestais estarán ao ditado que marquen os condicionantes meteorolóxicos.

Por último, dende Amigos da Terra queremos facer unha reflexión por todos coñecida e de sentido común, mais moi pouco posta en práctica – É posible solucionar os erros do pasado mediante o diálogo e a participación do conxunto da sociedade – Máis de 40 anos de fracasos na loita contra os lumes forestais en Galicia deben de ser mais que suficientes para atopar solucións ao mais grave problema medio ambiental que ten o noso país.

Deja un comentario